Paulina Bogdańska
Departament Polityki Rynku Pracy 
Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej

Portal Komisji Europejskiej www.PLOTEUS.net jako nowe narzędzie promujące mobilność zawodową i edukacyjną

W dniu 5 marca, w siedzibie Komisji Europejskiej, Dyrekcji Generalnej Edukacji i Kultury (DGEiK) miało miejsce uroczyste uruchomienie portalu internetowego PLOTEUS (Portal on Learning Opportunities Throughout the European Space - www.ploteus.net ).
W pierwszej część spotkania przedstawiono prezentacje poświęcone wspólnej polityce informacyjnej w dziedzinie promowania mobilności edukacyjnej i zawodowej. Pan Nikolaus Van der Pas, Dyrektor Generalny DGEiK w swoim wystąpieniu nawiązał do decyzji Rady Europy, zgodnie z którą do 2010 r. Europa powinna stać się społeczeństwem wiedzy (society of knowledge). Jednym z narzędzi umożliwiających realizację tego założenia będzie z pewnością PLOTEUS. Dzięki zawartym w portalu informacjom, już w najbliższej przyszłości, możliwe stanie się wspieranie mobilności edukacyjnej i zawodowej w całej Europie. Dodatkowo, w opinii Pana Nikolaus'a Van der Pas'a, PLOTEUS odpowiada również na potrzeby użytkowników związane z wyborem ścieżek kształcenia i szkolenia, a co za tym idzie również planowaniem kariery zawodowej. Oznacza to, że portal powinien stać się jednym z kluczowych narzędzi pracy doradców zawodowych w całej Europie. 
Poza tym PLOTEUS to wizytówka edukacyjna naszego kontynentu, narzędzie marketingowe, które spowoduje, że europejskie instytucje edukacyjne staną się bardziej konkurencyjne w stosunku do amerykańskich czy azjatyckich. PLOTEUS otwiera też nowe możliwości przed e-learningiem czy kształceniem realizowanym z wykorzystaniem nowoczesnej technologii komputerowej. Dzięki PLOTEUS-owi dokona się więc postęp w dziedzinie porównywalności kwalifikacji a "oferty edukacyjne" poszczególnych krajów europejskich staną się bardziej przejrzyste. 
Jako pierwszy interaktywny portal internetowy, który zawiera kompleksowe bazy danych o możliwościach kształcenia, szkolenia i zatrudnienia PLOTEUS jest przykładem dobrej współpracy Sieci Euroguidance zrzeszającej Narodowe Centra Zasobów Poradnictwa Zawodowego z krajów członkowskich Unii oraz stowarzyszonych. To właśnie dzięki pracy członków Sieci i wsparciu merytorycznemu ze strony firmy Atos Original, działania związane z uruchomieniem PLOTEUS-a przeszły od fazy planów do realizacji. 
Na zakończenie swojego wystąpienia Pan Nikolaus Van der Pas podkreślił, że PLOTEUS to naprawdę dobry przewodnik - nawigator dla wszystkich zainteresowanych dostępem do kompleksowej i sprawdzonej informacji. 
W kolejnej prezentacji Pan Johann Ten Geuzendam, przedstawiciel Komisji Europejskiej, Dyrekcji Generalnej Zatrudnienia i Spraw Społecznych (DGZiSS) przedstawił możliwości połączenia PLOTEUS-a z Eures'em i portalem One Stop Job Mobility. Eures jako sieć współpracy skupiająca instytucje reprezentujące publiczne służby zatrudnienia, związki zawodowe, organizacje pracodawców oraz władze lokalne mógłby stanowić dla PLOTEUS-a cenne wsparcie, szczególnie w zakresie promowania mobilności zawodowej. Dodatkowo, ze względu na fakt, że Komisja Europejska przywiązuje dużą wagę do współpracy transgranicznej, połączenie Eures'a - zawierającego informacje o wolnych miejscach pracy - z PLOTEUS-em może okazać się szczególnie interesujące. Warto podkreślić, że docelowo planuje się włączenie do PLOTEUS-a wszystkich czterech baz danych Eures'a. Pierwszej, zawierającej podstawowe informacje dla osób poszukujących pracy, drugiej, będącej bazą ofert kandydatów, trzeciej, z informacjami o rynku pracy oraz czwartej, zawierającej dane dotyczące warunków życia i zatrudnienia. 
W tym roku zapoczątkowano też prace związane z uruchomieniem we wrześniu br. portalu One Stop Job Mobility i połączeniem go z PLOTEUS-em. Zadaniem One Stop Job Mobility będzie wspieranie mobilności zawodowej w Europie. Znajdziemy w nim informacje na temat rynku pracy, warunków zatrudnienia i życia w wybranych krajach Europy, wolnych miejsc pracy oraz bazę danych z ofertami osób poszukujących zatrudnienia. Docelowo planuje się też umieszczenie w portalu linków do stron internetowych organizacji pracodawców (dialog z biznesem) i instytucji promujących mobilność zawodową oraz uruchomienie opcji "chat". 
Kolejna, trzecia prezentacja, autorstwa Pani Manueli Finetti z Komisji Europejskiej Dyrekcji Generalnej ds. Przedsiębiorczości (DGP) poświęcona była bazie danych IDA (Interchange of Data between Administrations), która służy jako platforma wymiany informacji pomiędzy instytucjami administracyjnymi. Podstawowym celem IDA jest promowanie nowoczesnej technologii komputerowej w administracji publicznej. Zadanie to realizowane jest poprzez ułatwianie obywatelom dostępu do informacji zamieszczanych przez organy administracji w internecie oraz zwiększanie ich przejrzystości. Dzięki IDA przedsiębiorca zainteresowany rozpoczęciem działalności gospodarczej poza granicami własnego kraju znajdzie odpowiedzi na pytania dotyczące wszystkich niezbędnych procedur na jednej stronie internetowej. 
Kolejną istotną kwestią jest konieczność przygotowywania informacji umieszczanych przez organy administracji w internecie nie tylko w języku danego kraju. Dzięki opracowywaniu materiałów w co najmniej kilku wersjach językowych znacznie powiększa się grono ich odbiorców. Dlatego też strona internetowa IDA www.europa.eu.int/public-services dostępna jest we wszystkich językach unijnych. Można znaleźć na niej informacje dotyczące możliwości kształcenia i zatrudnienia, warunków życia w poszczególnych krajach, oraz współpracy transgranicznej pomiędzy instytucjami administracyjnymi. Dodatkowym ułatwieniem jest możliwość wyszukiwania interesujących nas informacji według dwóch kryteriów: poziomu indywidualnego użytkownika oraz poziomu instytucji. 
Zgodnie z założeniami twórców bazy danych IDA portal ten nie duplikuje jakichkolwiek innych baz dostępnych w internecie. Jego użytkownicy mogą po prostu korzystać z kolejnego kompleksowego źródła informacji, oferującego systematyczne uaktualnianie linków do stron internetowych, przygotowanych w językach narodowych.
Czwarta prezentacja, autorstwa Pana prof. Raoula Van Esbroeck'a z Uniwersytetu Vrije w Brukseli, poświęcona była znaczeniu informacji zawodowej w promowaniu transnacjonalnej mobilności zawodowej i poradnictwa zawodowego w wymiarze europejskim. Prof. Raoul Van Esbroeck zwrócił uwagę na różnorodność terminologii wykorzystywanej w odniesieniu do określenia profesji związanej z poradnictwem zawodowym: doradca zawodowy (guidance counsellor), doradca zawodowy i edukacyjny (educational and vocational guidance practitioner) czy też doradca ds. kariery (career counsellor). Pojęcie "kariera" powinno być rozumiane jak najszerzej i obejmować wszystkie role zawodowe, które realizujemy w życiu. 
Podstawowe zadanie poradnictwa zawodowego to udzielanie informacji - informacji o zawodach i o sytuacji na rynku pracy. Jeszcze w latach 40-tych poradnictwo zawodowe koncentrowało się na osobach, które kończyły szkołę i wchodziły na rynek pracy. Pojawienie się w latach 50-tych pierwszych teorii rozwoju zawodowego spowodowało zmianę perspektywy; uznano bowiem, iż okres dorastania i młodości to czas kiedy należy rozpocząć przekazywanie wiadomości dotyczących kariery zawodowej. Zgodnie z kolejną koncepcją, autorstwa duńskich badaczy, w procesie planowania rozwoju zawodowego należy uwzględnić dwa istotne czynniki: samopoznanie oraz wpływ środowiska. 
W ostatnich latach coraz większego znaczenia w procesie doradczym nabierają nowoczesne technologie komputerowe (IT). Pozwalają one klientom uzyskać informacje w sposób łatwy i przystępny: z wykorzystaniem internetu, SMS-ów, opcji chat-line, w każdym miejscu i o każdej porze. Zawsze jednak pewne wątpliwości będą wzbudzały kwestie związane z etyką i jakością poradnictwa zawodowego realizowanego wyłącznie z wykorzystaniem internetu. 
Jeśli chodzi o jakość informacji zamieszczanych w sieci to przede wszystkim należy zastanowić się czy wpływają one w sposób satysfakcjonujący na decyzje podejmowane przez użytkowników oraz, czy dysponujemy narzędziem, które pozwoli nam to sprawdzić. Bez tego typu mechanizmów nie jesteśmy w stanie dokonać miarodajnej oceny sytuacji. 
Nie powinniśmy też zapominać, iż wciąż występują duże różnice jeśli chodzi o dostępność internetu i możliwości korzystania z zawartych w nim informacji. Jednak zgodnie z treścią przyjętej w czasie Międzynarodowej Konferencji IAEVG w Paryżu, w 2001 r., deklaracji każda osoba powinna mieć zagwarantowany łatwy i bezpłatny dostęp do poradnictwa zawodowego i edukacyjnego. Dzięki PLOTEUS-owi poradnictwo zyskało nowe i dobrej jakości narzędzie choć należy pamiętać o tym, że nawet najbardziej nowoczesna technologia nie jest w stanie zastąpić osobistego kontaktu i rozmowy z doradcą zawodowym.
Kolejne wystąpienie, autorstwa Pani Laury Cassio, z Komisji Europejskiej, Dyrekcji Generalnej Edukacji i Kultury (DGEiK) poświęcone było prezentacji na żywo portalu PLOTEUS. 
Słowo "ploteus" w języku greckim oznacza "nawigatora" i zgodnie z założeniami jego twórców portal powinien pełnić taką właśnie rolę w od-
niesieniu do pozostałych baz danych dostępnych w internecie. W chwili obecnej PLOTEUS zawiera 5 tys. linków prowadzących do informacji
o wszystkich poziomach kształcenia i szkolenia, opracowanych zgodnie z klasyfikacją ISCED.
W prace związane z uruchomieniem portalu zaangażowały się wszystkie państwa członkowskie oraz kraje stowarzyszone (menu przetłumaczone zostało na 11 języków). Za zbieranie informacji na poziomie lokalnym odpowiedzialne były Narodowe Centra Zasobów Poradnictwa Zawodowego, tworzące Sieć Euroguidance. Pani Laura Cassio podkreśliła, iż była to jedyna grupa specjalistów, która mogła podjąć się realizacji tak trudnego zadania i osiągnąć sukces. 
Konkurs na przygotowanie oprogramowania PLOTEUS-a wygrała firma Atos Origin. Zgodnie z zawartą z Komisją Europejską na początku ubiegłego roku umową, zakończenie prac przewidziano na lipiec 2002 r.
W okresie wakacyjnym odbyły się szkolenia przedstawicieli Sieci Euroguidance z zakresu obsługi PLOTEUS-a. Pozostałą część roku poświęcono na poszerzanie bazy danych, a uroczyste uruchomienie portalu Komisja Europejska zaplanowała na 5 marca br. 
Dzięki priorytetom, które przyjęto i realizowano na każdym etapie przygotowań, PLOTEUS to portal łatwy w obsłudze. Oferuje on klientom zróżnicowane możliwości wyszukiwania informacji o systemach edukacyjnych, kierunkach kształcenia, programach wymian i staży oraz warunkach życia w krajach Europy (zarówno stowarzyszonych, jak i kandydujących). Pierwszy etap prac został więc zakończony. Kolejnym, zaplanowanym przez Komisję Europejską, krokiem będzie systematyczne poszerzanie zawartych w PLOTEUS-ie informacji, o opracowane przez poszczególne państwa bazy danych, o możliwościach kształcenia i szkolenia. 
Dwie następne prezentacje poświęcone były takim właśnie krajowym bazom danych. Pan Jim Rooney, przedstawiciel Ministerstwa Pracy i Wynagrodzeń, opowiedział o doświadczeniach Wielkiej Brytanii w tej dziedzinie. Pierwsza brytyjska baza danych wspierająca kształcenie ustawiczne została uruchomiona w 1993 r. Zawierała ona informacje na temat instytucji oferujących wszystkie poziomy kształcenia i szkolenia - od studiów podyplomowych z zakresu public relations do kursów dla miłośników windsurfingu. W 1998 r. uruchomiono bezpłatną, działającą 7 dni w tygodniu, telefoniczną linię informacyjną Learndirect-advice. W ciągu 5 lat jej istnienia zarejestrowano ponad 5 mln rozmów telefonicznych. W 2000 r. uruchomiono stronę internetową www.learndirect.co.uk umożliwiającą korzystanie z kursów poświęconych zagadnieniom takim jak: obsługa komputera, projektowanie stron internetowych czy rozwijanie umiejętności językowych. 
Kolejną bazą danych o możliwościach kształcenia i szkolenia opracowaną w Wielkiej Brytanii jest Worktrain. Adresowana jest ona do osób
w wieku 16-62 lata i podobnie jak Learndirect została przygotowana przy wsparciu Ministerstwa Pracy i Wynagrodzeń. Na stronie internetowej www.worktrain.gov.uk można znaleźć informacje na temat kursów i szkoleń, opisy zawodów oraz ponad 300 tys. systematycznie uaktualnianych ofert pracy. Nowością jest baza danych dla osób zainteresowanych wolontariatem. Dodatkowo, dzięki linkom użytkownik może wejść na strony agencji rekrutacyjnych oraz organizacji pracodawców. Witryna Worktrain cieszy się dość dużym zainteresowaniem, tygodniowo odwiedza ją przeciętnie 75 tys. internautów, z czego 40% to osoby aktywne zawodowo, częściej kobiety niż mężczyźni.
Druga prezentacja dotycząca krajowych baz danych, przygotowana przez Panią Anję Block z Federalnego Urzędu Pracy Niemiec, poświęcona była bazie KURS. Podstawowym założeniem przyjętym przy opracowywaniu tej bazy było wzmocnienie przejrzystości rynku edukacyjnego Niemiec. Zamieszczane informacje są na bieżąco i systematycznie aktualizowane. Adresatami KURS-a są wszystkie osoby zainteresowane kształceniem i podnoszeniem kwalifikacji zawodowych. 
Na samym początku, w 2000 r., w internecie dostępne były tylko dane na temat kształcenia na poziomie podstawowym. Stopniowo jednak poszerzano zasoby informacyjne dodając linki dotyczące kształcenia zawodowego, szkoleń, kursów oraz oferty wyższych uczelni. W chwili obecnej
w KURS-ie można znaleźć również informacje o rynku edukacyjnym w innych krajach, przede wszystkim w Austrii i Szwajcarii. Dostępne opcje wyszukiwania: "słowa kluczowe", "region" i "rodzaj szkolenia" pozwalają użytkownikom na łatwy i szybki dostęp do danych. 
Wystąpienie Pana prof. Thanasisa Hadzilacosa z Instytutu Technologii Komputerowej Helleńskiego Otwartego Uniwersytetu w Patras poświęcone było przyszłości PLOTEUS-a w kontekście poszerzenia go o krajowe bazy danych. W opinii prof. Hadzilacosa efekt końcowy, łączący poszczególne elementy w całość, będzie o wiele bardziej korzystny dla użytkowników niż stan rozproszenia. Dzięki połączeniu PLOTEUS-a z krajowymi bazami uproszczony zostanie proces porównywania uzyskiwanych kwalifikacji. 
Należy jednak pamiętać o tym, iż systemy edukacyjne poszczególnych państw bardzo się pomiędzy sobą różnią, a zasoby technologiczne nie są ujednolicone. Dodatkowo, część krajów posiada niekompletne bazy danych zawierające informacje o możliwościach kształcenia i szkolenia lub nie ma ich w ogóle. W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera postulat opracowania wspólnego dokumentu precyzującego, czym jest baza danych i w jaki sposób powinna ona zostać przygotowana. 
Tego typu integrujące podejście do już istniejących, i tych, które dopiero powstaną, zasobów informacyjnych jest w znacznym stopniu nowatorskie. Będzie to swoistego rodzaju eksperyment, rodzaj prototypu kompleksowego portalu internetowego. Tendencja ta odzwierciedla jednak "ducha" Unii Europejskiej, która z założenia łączy to co różne tworząc w ten sposób nową jakość. 
Kolejna prezentacja, autorstwa Pana Raimo Vuorinen'a z fińskiego Uniwersytetu w Jyväskylä, poświęcona była zagadnieniom jakości i etyki w wirtualnym poradnictwie zawodowym. 
Zgodnie z treścią deklaracji przyjętej przez uczestników czwartej Międzynarodowej Konferencji na temat technologii komputerowej w poradnictwie zawodowym (Conference on Use of Technologies in Career Guidance, Dublin, 1996) technologia ta jest narzędziem pracy doradców zawodowych. Nie oznacza to jednak, że informacja dostępna w internecie może zastąpić osobisty kontakt doradcą zawodowym. 
Wychodząc naprzeciw tym postulatom fińskie Ministerstwo Edukacji opracowało wiosną 1999 r. nową strategię informacyjną na lata 2000-2004. Jednym z głównych założeń tego dokumentu było uruchomienie w kwietniu 2002 r. witryny internetowej www.opintoluotsi.fi , zawierającej informacje na temat możliwości kształcenia, szkolenia i zatrudnienia. Strona ta została przygotowana z myślą o obywatelach Finlandii - większość zamieszczanych materiałów dostępna jest w języku szwedzkim i fińskim. Użytkownicy mogą korzystać z nich w sposób w pełni samodzielny, choć istnieje też możliwość zadania pytania (opcja chat), wysłania e-maila, czy też SMS. Wyszukiwanie poprzez "słowa kluczowe" lub "poziom wykształcenia" powoduje, iż internauci uzyskują informacje bezpośrednio od instytucji. Strona służy również doradcom edukacyjnym i zawodowym, stanowiąc codzienne narzędzie ich pracy. 
W prace związane z prowadzeniem badań na temat zapotrzebowania na informację edukacyjną, która powinna znaleźć się na stronie www.opintoluotsi.fi zaangażowane są cztery fińskie uniwersytety (Helsinki, Jyväskylä, Tampere i Oulu). Ich wyniki wskazują, iż w opinii internautów sieć powinna być przede wszystkim źródłem aktualnej i dobrej jakości wiedzy. Wykorzystywana terminologia musi być zrozumiała a informacje przygotowywane w przystępnej formie. 
Aby realizacja tych postulatów stała się możliwa należy pamiętać o systematycznych szkoleniach z zakresu technologii komputerowej dla doradców edukacyjnych i zawodowych. Odgrywają oni istotną rolę na każdym etapie podejmowania decyzji i tylko profesjonalizm tej grupy może zagwarantować przestrzeganie standardów jakości i etyki w wirtualnym poradnictwie zawodowym. 
Przedostatnia prezentacja, przygotowana przez Pana Niklas'a Tranaeus'a z Instytutu Szwedzkiego poświęcona była omówieniu zadań realizowanych przez tę instytucję na rzecz promocji szwedzkiego rynku edukacyjnego.
Instytut Szwedzki to agencja rządowa, istniejąca od 1980 r. Jej podstawowym celem jest upowszechnianie informacji o wyższych uczelniach
w Szwecji wśród studentów z całej Europy. W ciągu ostatnich kilku lat stopniowo odchodzono od materiałów promocyjnych przygotowywa-
nych w wersji papierowej na rzecz tych w wersji elektronicznej. Dlatego też w 2001 r. podjęto decyzję o uruchomieniu witryny internetowej www.studyin.sweden.se adresowanej do studentów zainteresowanych rozpoczęciem nauki w Szwecji. 
Aby ułatwić wszystkim potencjalnym użytkownikom korzystanie z zawartych na stronie informacji witryna została opracowana w dwóch językach: szwedzkim i angielskim (w ciągu ostatnich 5 lat liczba zajęć prowadzonych w języku angielskim na szwedzkich uczelniach podwoiła się). Krótka charakterystyka programu każdego kierunku studiów oraz link prowadzący bezpośrednio na stronę internetową danej wyższej uczelni powodują, że wyszukiwanie danych przy użyciu www.studyin.sweden.se jest bardzo łatwe. Bieżąca aktualizacja informacji to zadanie uczelni, które dzięki witrynie uzyskują dodatkową możliwość promowania swoich usług. Jeśli dany link nie jest systematycznie aktualizowany co tydzień, zostaje on usunięty ze strony www.studyin.sweden.se. 
Prezentacja Pani Abigail Colclough, reprezentującej na uroczystości uruchomienia PLOTEUS-a Sieć Euroguidance, zakończyła oficjalną część spotkania. W swoim wystąpieniu Pani Abigail Colclough przedstawiła historię Sieci Euroguidance, skupiającej Narodowe Centra Zasobów Poradnictwa Zawodowego. W chwili obecnej Sieć ta liczy 66 Centrów prowadzących działalność w 32 krajach Europy. 
Do podstawowych zadań Euroguidance należy opracowywanie i wymiana informacji promujących europejski wymiar poradnictwa zawodowego, opracowywanie materiałów i publikacji, uczestnictwo w międzynarodowych seminariach i konferencjach oraz angażowanie się w realizację innych projektów pilotażowych Programu Leonardo da Vinci. 
Pani Abigail Colclough podkreśliła też, iż Sieć Euroguidance od samego początku zaangażowana była w prace związane z przygotowaniem i uruchomieniem portalu PLOTEUS. Powołano w tym celu specjalne grupy robocze (Clusters), w skład których wchodzili przedstawiciele Sieci. Jedna z nich opracowała, we współpracy z Atos Origin, założenia programowe portalu. Systematyczne załączanie i poszerzanie informacji znajdujących się w tej bazie danych to również zadanie członków Sieci, co oznacza, iż bez Euroguidance portal nie mógłby zaistnieć. Również przyszłość PLOTEUS-a wydaje się być ściśle związana z Narodowymi Centrami Zasobów Poradnictwa Zawodowego. To właśnie to grono specjalistów opracowuje koncepcję ewaluacji portalu i następnie będzie ją wprowadzać w życie.
Po wysłuchaniu wszystkich prezentacji uczestnicy spotkania udali się na wystawę przygotowaną przez instytucje zaproszone na uroczystość uruchomienia PLOTEUS-a oraz Narodowe Centra Zasobów Poradnictwa Zawodowego. Na wystawie można było zapoznać się z materiałami opracowanymi przez poszczególne Centra, zarówno w formie papierowej (przewodniki, ulotki, foldery), jak i elektronicznej (CD-ROM), w tym również z Polski. 


Bibliografia: 
1. Johann Ten Geuzendam "Eures and the upcoming One Stop Job Mobility Portal", 
2. Raimo Vuorinen "Web-based services for life-long guidance - experiences and implementation strategies in information service development",
3. Niklas Tranaeus "Brief presentation of www.studyin.sweden.se and its database solution",
4. KURS - ulotka opracowana przez Federalny Urząd Pracy Niemiec,
5. Worktrain - ulotka przygotowana przez Departament Pracy i Wynagrodzeń Wielkiej Brytanii,
6. Learndirect - ulotka przygotowana przez Departament Pracy i Wynagrodzeń Wielkiej Brytanii.